Slapend kunnen leren, dat is toch waar iedereen van droomt. Stop je leerboek voor een belangrijke toets onder je kussen en laat de informatie maar naar binnen sijpelen als je slaapt. Zou dit eeuwenoude fabeltje dan toch waar zijn? Onderzoek toont aan dat we wel degelijk leren als we slapen. Helaas gaat het hier niet om het leren van informatie die op papier staat, maar meerdere onderzoeken laten zien dat slapen op een andere manier nuttig is voor het leerproces
Figuur 1: Slapend leren
Onderzoekers aan het Weizmann instituut hebben onderzocht of mensen als ze slapen geuren kunnen waarnemen en onthouden. Allereerst werd getest of de proefpersoon de geur waarnam. Er werd verwacht dat de proefpersoon op de geur zou reageren door te sniffen met de neus. Hiermee wordt de geur geïnhaleerd en hieruit kan geconcludeerd worden dat de geur is waargenomen. Nadat was gebleken dat de geur inderdaad werd waargenomen, werd geprobeerd of de proefpersonen in hun slaap konden leren dat ze een geur hadden waargenomen.
Leren door Klassieke Conditionering
De proefpersonen kregen steeds een geluidje te horen en daarna een geur. Het geluidje werd meerdere keren herhaald waarna telkens dezelfde geur vrij kwam. De proefpersoon leert op deze manier in zijn slaap een bepaald geluidje te koppelen aan een bepaalde geur, oftewel een associatie te leggen tussen een geluidje en een geur. Zodra deze associatie zo sterk is dat als men alleen het geluidje hoort, men al gaat sniffen, heeft de persoon het geleerd. Dit leerproces heet klassieke conditionering. Het sniffen geeft aan dat ondanks dat er geen geur is, de proefpersoon door het geluidje weet dat er een geur zou moeten volgen. In de hersenen is een associatie zichtbaar gemaakt door een verbinding tussen twee zenuwcellen. Deze verbinding wordt steeds versterkt hoe vaker de geur het geluidje opvolgt. Als de proefpersonen dit daadwerkelijk geleerd hebben in hun slaap, zouden zij dit als zij wakker zijn ook moeten weten. Opnieuw werd nu het geluidje beluisterd door de proefpersonen en ging men sniffen zonder dat er een geur was vrijgekomen. Een uiterst interessante uitkomst, vooral omdat de proefpersonen zich niks konden herinneren van het geluid en de geur ! Leren door klassieke conditionering wordt veel toegepast onder andere bij onderzoek met mensen, maar ook zijn er bekende voorbeelden met dieren te noemen (figuur 2).
Figuur 2: Een bekend voorbeeld met dieren die leren met klassieke conditionering.
Vóór het onderzoek was er alleen een verbinding in de hersenen gelegd tussen geur en sniffen. Als er een geur werd geroken, reageert er een zenuwcel, die ervoor zorgt dat je gaat sniffen. Na het onderzoek werd de verbinding tussen geur en geluid zo sterk dat het geluidje door de zenuwcel gelijk werd beschouwd als de geur en opnieuw zorgde voor het sniffen. Nu staan dus geluid, geur en de zenuwcel die voor het sniffen zorgt met elkaar in verbinding, waardoor zowel geur als geluid het sniffen veroorzaken.
Dromen zijn bedrog?
Slapen blijkt echter nog meer voordelen te hebben voor het leren. Onderzoekers aan de universiteit van Harvard hebben onderzoek gedaan naar de functie van dromen in het leerproces. Lange tijd was het nut van dromen niet duidelijk. Dromen werden vooral gezien als een manier van de goden om een boodschap door te geven. In dit onderzoek werd verwacht dat dromen ook een andere functie heeft. Om dit te testen, hebben ze aan proefpersonen gevraagd om een doolhof uit hun hoofd te leren en te onthouden waar de kegel stond. Hierna werden de proefpersonen in twee groepen verdeeld. De eerste groep moest wakker blijven. De tweede groep moest slapen. Alle proefpersonen kregen nu de opdracht om vanaf een willekeurige plek in het doolhof de kegel te vinden.
Beter onthouden als je droomt
De groep die had geslapen, presteerde hierbij iets beter dan de groep die niet had geslapen. Uit groep die had geslapen, was er echter een deel dat veel beter de weg door het doolhof kende. Deze mensen hadden aangegeven dat ze hadden gedroomd over het doolhof. De stof wordt dus beter geleerd als er in de slaap wordt gedroomd over datgene dat men net geleerd heeft.Ook dit heeft te maken met het versterken van verbindingen in de hersenen. In dit geval bestaan die verbindingen uit de route die je moet lopen, dus links, dan volgt rechts, daarna tijdje rechtdoor etcetera. Door steeds vaker de stof te herhalen in de slaap, kan men het beter onthouden.
De lezers die aan het begin van het stuk hoopten dat ze nooit meer een boek hoefden open te slaan moet ik teleurstellen. Alleen leren is zelfs niet genoeg, een goede nachtrust zorgt voor nog betere resultaten. Nu nog een manier vinden om je dromen te sturen, zodat je over je leerstof gaat dromen !