Namen als E. coli , Boa constrictor en Panthera tigris heb je vast weleens ergens gehoord of gelezen. Het zijn wetenschappelijke soortnamen, in dit geval van een darmbacterie, een slangensoort en de tijger. Alle planten- en diersoorten hebben zo’n naam. Dit hebben we aan Carolus Linnaeus te danken.
Carolus Linnaeus
De Zweed Carolus Linnaeus was begin achttiende eeuw de grondlegger van de binominale nomenclatuur oftewel de dubbele naamgeving van soorten. In 1735 bracht hij het boek Systema naturea (Indeling van de natuur) uit waarin hij alle dieren en planten die hij kende ordende. In latere edities en in andere boeken gaf hij ook elke soort die hij kende een dubbele naam, de eerste voor het geslacht waar de soort toe behoorde, de tweede om de specifieke soort aan te geven.
Een schilderij van Carolus Linnaeus, gemaakt door Hendrik Hollander. Linnaeus heeft in zijn hand het Linnaeusklokje (Linnaea borealis), het enige plantje dat hij naar zichzelf noemde.
Neem bijvoorbeeld de tijger, zijn wetenschappelijke naam is Panthera tigris. De tijger behoort tot het geslacht Panthera, waar ook de leeuw (Panthera leo), de jaguar (panthera onca) en het luipaard (Panthera pardus) toe behoren. De toevoeging tigris staat specifiek voor de soort tijger.
Een bengaalse tijger (Panthera tigris tigris) is een ondersoort van de tijger. Om dat aan te geven krijgt hij er nog een derde naam bij, in dit geval tigris. Foto: Bjørn Christian Tørrissen.
Indeling
Linnaeus’ indeling van soorten in hiërarchische groepen wordt nog steeds gebruikt. Zo behoort de tijger tot het Rijk der dieren, de Stam Chordata, de Klasse van Zoogdieren, de Orde van Carnivoren, de Familie van Katachtigen en zoals eerder gezegd het Geslacht Panthera. Deze indeling is op basis van evolutionaire verwantschappen. Eigenlijk is het een soort familiestamboom, maar dan niet op basis van individuen maar op basis van soorten.
De hiërarchie van de acht belangrijkste rangen. Illustratie: Rasbak, Wikipedia.
Overigens was Carolus Linnaeus niet de eerste die soorten indeelde en ze een dubbele naam gaf, maar hij was wel de eerste die het op zo’n grote schaal deed. Na Linnaeus zijn er nog veel meer soorten volgens zijn systeem van een dubbele naam voorzien en geordend. Destijds erkende Linnaeus maar drie Rijken; de planten, de dieren en de mineralen. Die laatste is komen te vervallen, het zijn immers geen levende wezens. Andere groepen zijn erbij gekomen, zoals de bacteriën en de schimmels. De ordening is nog steeds aan verandering onderhevig, omdat door onderzoek de inzichten in de evolutie (oftewel hoe soorten ontstaan zijn en welke aan elkaar verwant zijn) veranderen.