Btn mobile menu gray

Puberteit, moet dat nou?!

In de puberteit ondergaat je lichaam allerlei veranderingen. Een aantal veranderingen daarvan zijn zichtbaar en andere zijn juist onzichtbaar. Zo krijgen jongens bijvoorbeeld borsthaar, baardgroei en grotere spieren. En krijgen meiden borsten en bredere heupen. Dit kun je aan de buitenkant zien. Binnenin je lichaam vinden er ook veranderingen plaats. Waarom is dat nou eigenlijk?

Tijdens de zwangerschap is al duidelijk of de baby in de buik een jongen of een meisje gaat worden. Dit kan een verloskundige zien met behulp van een echo. De verloskundige kijkt dan naar de primaire geslachtskenmerken. Voor een jongen zijn dat de penis en teelballen. Voor een meisje zijn dat de vagina en schaamlippen. De primaire geslachtskenmerken zijn dus eigenlijk al voor de geboorte aanwezig. Vanaf de 20e week van de zwangerschap zijn de primaire geslachtskenmerken duidelijk zichtbaar en kan de verloskundige ze zien op de echo.

Vanaf de puberteit gaan je hormonen werken en krijg je secundaire geslachtskenmerken. Voor jongens zijn dat baardgroei, de groei van spieren, een lagere stem, borsthaar en het maken van zaadcellen. Voor meiden zijn dat borsten, bredere heupen, ongesteldheid en het maken van eicellen.

FSH en LH

Zoals je hebt kunnen zien op de afbeelding bij het artikel Wat zijn hormonen en hoe werken ze?is de hypofyse een hormoonklier. De hypofyse hangt onderaan je hersenen en is zo groot als een erwt. De hypofyse heeft op veel lichaamsprocessen invloed. Dit kan direct of indirect via andere hormoonklieren. Tijdens de puberteit maakt de hypofyse, zowel bij jongens als meiden, twee hormonen aan: het follikelstimulerend hormoon (FSH) en het luteïniserend hormoon (LH). Deze worden hierna benoemd met de afkortingen FSH en LH.

Puberteit bij jongens

Het hormoon FSH stimuleert bij jongens de teelballen om zaadcellen te maken. Het hormoon LH stimuleert de teelballen om het mannelijk geslachtshormoon te maken: testosteron. Het hormoon testosteron zorgt op zijn beurt ervoor dat:

  • de penis en teelballen verder groeien en ontwikkelen
  • er per dag miljoenen zaadcellen gemaakt worden
  • de zaadblaasjes en prostaat gaan werken
  • de spieren zich meer gaan ontwikkelen (eiwitsynthese)

Testosteron zorgt ook voor een negatieve terugkoppeling naar de hypofyse, zodat de productie van FSH en LH rond een bepaalde waarde blijven schommelen. Door de negatieve terugkoppeling wordt de hypofyse als het ware afgeremd in het maken van FSH en LH. Als er geen negatieve terugkoppeling zou zijn, dan blijven de spieren, penis en teelballen van jongens steeds groter worden.

Overzicht hormonen bij jongens, bron: www.10voorbiologie.nl

Puberteit bij meisjes

Het hormoon FSH stimuleert bij meiden de eierstokken om oestrogeen te maken. Het hormoon oestrogeen zorgt ervoor dat:

  • een meisje borsten en bredere heupen krijgt
  • de baarmoeder en vagina meegroeien
  • een meisje elke maand ongesteld wordt
  • er in de vagina een lagere zuurgraad is en bacteriën geen infecties kunnen veroorzaken

Oestrogeen zorgt er ook voor dat een meisje zwanger kan worden, doordat het de groei van het baarmoederslijmvlies stimuleert.

Overzicht hormonen bij meisjes, bron: www.10voorbiologie.nl

Het hormoon LH zorgt ervoor dat het follikel waaruit een eicel is ‘gesprongen’ verandert in het gele lichaam. Het gele lichaam is vanaf dat moment ook een hormoonklier en gaat oestrogeen en progesteron maken. Het hormoon progesteron wordt ook wel het zwangerschapshormoon genoemd. Progesteron zorgt ervoor dat het baarmoederslijmvlies intact blijft en een eventuele zwangerschap dus blijft doorgaan.

Als de eicel bevrucht wordt door een zaadcel en zich gaat innestelen in het baarmoederslijmvlies, dan begint er een embryo te groeien. Een embryo is het allereerste begin van een baby. Het embryo gaat het hormoon humane chorion gonadotrofine (HCG) maken. HCG zorgt ervoor dat het gele lichaam blijft bestaan, zodat het gele lichaam progesteron kan blijven maken.

Als de eicel niet bevrucht wordt en zich dus ook niet gaat innestelen, dan gaat het gele lichaam kapot. Vanaf dat moment wordt er geen progesteron meer gemaakt. Het baarmoederslijmvlies laat los en een meisje wordt weer ongesteld.

De puberteit is dus eigenlijk heel belangrijk. Want zonder die puberteit en hormonen blijf je eruit zien als een kind en is je lichaam er niet klaar voor om zelf kinderen te krijgen!